Czy dom prefabrykowany może być smart?
Krótka odpowiedź brzmi – tak, jak najbardziej! Jednak zacznijmy od początku.
W domach prefabrykowanych wykorzystuje się gotowe elementy, które powstają w hali produkcyjnej, a nie bezpośrednio na działce inwestora. W technologii szkieletowej producent dostarcza klientowi lekką drewnianą konstrukcję, którą montuje się już na placu budowy na wcześniej przygotowanym fundamencie (np. płycie fundamentowej). Resztę elementów, tj. ściany zewnętrzne (OSB/MFP), ściany wewnętrzne (płyta gipsowo-kartonowa, wełna mineralna), poszycie dachowe i okna, wykonuje się już na placu budowy.
W technologii modułowej w zakładzie produkcyjnym powstają całe ściany wraz z instalacjami (elektrycznymi i sanitarnymi), oknami i drzwiami, które następnie transportuje się na plac budowy i łączy w całość. Moduły można wykonać z różnych materiałów – drewna, keramzytobetonu, paneli SIP, a nawet stali. Praktycznie 80% prac wykonuje się w fabryce, dzięki czemu budowa domu postępuje niezależnie od warunków atmosferycznych. Domy modułowe powstają szybciej niż szkieletowe i wymagają znacznie mniejszego wykończenia na placu budowy. Jednak domy szkieletowe zapewniają większą swobodę w wykończeniu i wprowadzaniu zmian.
W obu rodzajach domów prefabrykowanych można zainstalować system smart home, jednak z uwagi na różnice w technologii domy szkieletowe zapewniają większą elastyczność w planowaniu i wykonaniu instalacji.
Jakie funkcje smart home można zastosować w domach prefabrykowanych?
W domach prefabrykowanych – zarówno w wersji szkieletowej, jak i modułowej – można wdrożyć takie same rozwiązania, jakie stosuje się w budynkach wykonanych tradycyjnymi metodami. Do najpopularniejszych funkcji smart home należą:
Inteligentne oświetlenie
Światło może włączać się i wyłączać pod wpływem ruchu w pomieszczeniu. W bardziej zaawansowanych systemach (np. smart home Loxone) sztuczne oświetlenie może dostosowywać się do natężenia światła dziennego, tworząc odpowiedni klimat w zależności od pory dnia. Ponadto system może razem ze światłem uruchamiać inne elementy, np. rolety w oknach i muzykę.
Zarządzanie instalacjami HVAC
W domach prefabrykowanych można wdrożyć również sterowanie instalacjami HVAC – ogrzewaniem, klimatyzacją oraz wentylacją mechaniczną. Dzięki czujnikom klimatu instalacje regulują pracę w zależności od temperatury i wilgotności panujących w pomieszczeniach. Dodatkowo system może uwzględniać obecność osób w domu, porę dnia, rodzaj pomieszczeń (np. w łazience będzie wyższa temperatura niż w sypialni) oraz warunki pogodowe.
Sterowanie zacienieniem
Bardzo popularnym rozwiązaniem stosowanym w budynkach mieszkalnych jest automatyczne sterowanie osłonami okiennymi (np. roletami, żaluzjami). Inteligentna instalacja może zmieniać położenie osłon w zależności od pory dnia i natężenia światła. Smart home może sterować zacienieniem w taki sposób, aby oszczędzać energię potrzebną do ogrzewania lub chłodzenia pomieszczeń. Co więcej, w systemie Loxone osłony okienne mogą pomagać domownikom również w sytuacjach kryzysowych, takich jak włamanie czy pożar.
Inteligentne gniazdka
Inteligentne gniazdka umożliwiają zdalne włączanie i wyłączanie urządzeń (bardzo przydatne, gdy jesteśmy poza domem). Ponadto mogą stanowić element scenariusza, w którym po wyjściu domowników cały budynek przechodzi w tryb oszczędnościowy: ogrzewanie pracuje z mniejszą mocą, światła i muzyka gasną, a zbędne urządzenia (np. telewizor) zostają odłączone od zasilania. Za pomocą inteligentnych gniazdek można również mierzyć pobór energii przez urządzenia, co pozwala zidentyfikować awarie czy najbardziej prądożerne sprzęty.
Alarm zintegrowany ze smart home
Za pomocą systemów smart home można unowocześnić również system alarmowy. Na przykład w Loxone można aktywować alarm za pomocą funkcji „wyłącz cały budynek”, używając przycisków ściennych lub lampki nocnej ze zintegrowanym budzikiem. Ponadto w razie zagrożenia system może uruchomić wielostopniowy alarm w postaci:
- powiadomienia na telefon,
- alarmu dźwiękowego,
- alarmu wizualnego (migające światła, uniesienie rolet).
Jaki system smart home w domach prefabrykowanych?
Systemy smart home, podobnie jak domy prefabrykowane, różnią się metodą budowy. Systemy przewodowe wymagają starannego zaplanowania okablowania, w tym przewodów odpowiadających za komunikację komponentów smart home oraz przewodów doprowadzających zasilanie do urządzeń elektrycznych. Natomiast w innych systemach przesyłanie danych odbywa się za pomocą protokołów bezprzewodowych, co ogranicza okablowanie do minimum. Niektórzy producenci smart home oferują obie metody instalacji, co pozwala na zastosowanie tego samego systemu zarówno w budynkach powstających, jak i w już użytkowanych. Przykładem jest tutaj smart home Loxone, występujący w wersji przewodowej (Loxone Tree) oraz w technologii bezprzewodowej (Loxone Air).
Jaki system smart home sprawdzi się w domach prefabrykowanych? To zależy od metody budowy.
Inteligentne domy modułowe
W domach modułowych system smart home należy zaplanować bardzo wcześnie, tj. przed wykonaniem elementów domu. Producent domu powinien otrzymać projekt systemu wraz ze szczegółowym planem instalacji (w zasadzie producent domu powinien współpracować z instalatorem smart home). Z uwagi na wyższe ryzyko błędów oraz trudności z późniejszą rozbudową systemu w domach modułowych znacznie lepszym rozwiązaniem są bezprzewodowe systemy smart home (np. Loxone Air). W takich systemach nie ma potrzeby doprowadzania okablowania służącego do komunikowania się urządzeń. Należy jedynie zadbać o doprowadzenie instalacji elektrycznej, ponieważ niektóre elementy pracują na baterii, ale inne wymagają stałego zasilania (np. jednostki centralne).
Inteligentne domy szkieletowe
Domy szkieletowe zapewniają większą elastyczność podczas budowy, dlatego w tym przypadku można zastosować zarówno system bezprzewodowy, jak i z pełnym okablowaniem. Oczywiście system smart home warto zaplanować jak najwcześniej, aby nie było wątpliwości, gdzie powinna znajdować się rozdzielnica i jak poprowadzić przewody. Niemniej w domach szkieletowych wprowadzanie zmian w projekcie i naprawianie ewentualnych błędów w instalacji jest łatwiejsze niż w gotowych domach modułowych. W razie potrzeby można powiększyć miejsce na rozdzielnię, zmienić lokalizację jednostki centralnej czy dodać nowe elementy. Ponadto domy szkieletowe mogą zapewniać lepszy zasięg w technologii bezprzewodowej, podczas gdy w domach modułowych materiał użyty do wykonania ścian może tłumić sygnał.
Co warto wziąć pod uwagę przy planowaniu smart home w domu prefabrykowanym?
Osoby planujące system smart home w domu prefabrykowanym powinny zwracać uwagę na takie aspekty jak:
- ilość i rozmieszczenie przewodów sieciowych i zasilających w systemie przewodowym (np. system Loxone Tree został zaprojektowany w taki sposób, aby ograniczyć okablowanie);
- wzmocnienie sygnału w systemie bezprzewodowym, zwłaszcza w domach modułowych (np. system Loxone Air działa w technologii mesh, w której każde urządzenie podłączone do stałego zasilania działa jak wzmacniacz sygnału);
- wielkość rozdzielnicy i możliwość jej rozbudowy w przyszłości;
- lokalizacja jednostki centralnej (jeśli jest) oraz możliwość ewentualnej zmiany jej lokalizacji;
- możliwość współpracy instalatora systemu smart home z producentem domu;
- wykonanie projektu smart home na wczesnym etapie (przed wykonaniem elementów);
- zapas puszek elektrycznych, w których będzie można zainstalować dodatkowe moduły smart home.
Smart home w domach modułowych i szkieletowych – podsumowanie
W domach prefabrykowanych można zastosować takie same funkcje jak w budynkach tradycyjnych. Należy jednak odpowiednio wcześnie zaplanować cały system, szczególnie jeśli budynek ma powstać w technologii modułowej. Szczegółowego projektu wymagają zwłaszcza systemy przewodowe – w tym przypadku producent domu powinien otrzymać dokumentację i skontaktować się z wykonawcą instalacji. Domy szkieletowe pozwalają na większą swobodę w planowaniu i montażu systemu smart, a ponadto zapewniają łatwą rozbudowę instalacji w przyszłości. Biorąc pod uwagę możliwości i ograniczenia, w domach modułowych lepiej sprawdzi się system bezprzewodowy, natomiast w domach szkieletowych na etapie budowy można zastosować dowolny rodzaj systemu.